Yeşil ve Bozuk Domatesler
Oct 31, 2026 · @Murat IGCIOGLU
Kısaca
1900'lerin başı, Yugoslavya'da bir köy. Domatesin yeşili yenir, kızaranı "bozuldu" diye atılır. Bir gün akıllı bir tüccar gelir: "Şu bozukları bana verir misiniz?" Bedava toplar, Üsküp'te satar. Köylünün çöpü, şehrin sofrası olur.
Bozuk Domatesler
Bu hikâyeyi bir dostum anlattı, o da dedesinden dinlemiş. Ailesi Yugoslavya'dan göçmüş. Ne zaman olmuş diye sorarsanız kesin bir tarih yok; "1900'ler.
Dedesinin köyünde domates yetiştirirlermiş. Ama domatesin yalnız yeşili yenirmiş. Turşusu kurulur, yemeğine katılır, sofraya öyle gelirmiş.
Domates kızarmaya başladı mı iş değişir. "Bozuldu," derlermiş, "çürümüş." Kırmızılar toplanıp bahçenin bir köşesine atılırmış.
Derken bir gün köye bir tüccar uğramış. Gözü açık, dili tatlı bir adam. Bahçelere bakmış, köşelerde yığılmış kırmızı domatesleri görmüş.
"Şu bozuk domatesleriniz var ya," demiş, "madem atıyorsunuz, onları bana verir misiniz?"
Köylüler şaşırmış. Adam çürük domatesi ne yapacak? Ama çöpünü alıp götürene kim hayır der? "Al götür, eksik olma," demişler.
Tüccar arabasını kırmızı domatesle doldurup Üsküp'ün yolunu tutar. Üsküp o yıllarda başka bir dünya. Demiryolu gelmiş, Selanik'e, Belgrad'a gidilip gelinir.
Şehirli kırmızı domatesi tencereye atmayı çoktan öğrenmiş. Tüccar köyden bedava aldığı "bozuk" domatesleri Üsküp çarşısında, sonra da başka kasabalarda satmış. Hem de iyi paraya.
Köylü çöpünden kurtulduğuna sevinmiş, tüccar kesesi dolduğuna. Herkes memnun. Hiç değilse bir süre.
Hikâyeyi dinledikten sonra şöyle düşündüm. Bir malın kıymeti kendinde değil, ona bakan gözde, onu değerlendiren gelenek ve bilgide. Bir köyün çöp dediği, bir şehrin sofrasında baş köşeye oturuyor.. Aradaki farkı gören de kazanıyor.
Günümüz dünyasında da aynı şey değişik şekilde devam ediyor. Bir çok insanın, firmanın elinden geçen ürünler para etmez iken başka ortamlarda çok değerlenebiliyor.
Yani Yeşili makbul Kırmızısı başka yerlerde makbul....
Comments